ΝΑΟΥΣΑ · ΕΝΑ ΑΡΧΑΙΟ ΤΑΦΙΚΟ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΚΟ
Ο ΑλέξανδροςΖΕΙ
Γιατί κάθε χρόνο αναβιώνει, στο έθιμο της Νάουσας.
Κάθε Αποκριά οι Μπούλες της Νάουσας βγαίνουν από μια πόρτα, σηκώνουν τα χέρια στον ουρανό και περπατούν την πόλη με νεκρικά προσωπεία. Ένα νέο βιβλίο υποστηρίζει ότι το δρώμενο θυμάται την ταφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Η ΠΡΩΤΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΠΟΥΛΕΣ
Γιατί ο κεφαλόδεσμος της Μπούλας πλαισιώνει το πρόσωπο όπως του Φαραώ;
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟΞΕΧΑΣΤΕ ΟΣΑ ΞΕΡΑΤΕ
Ό,τι σας είπαν μέχρι σήμερα.
Αρματολοί και κλέφτες που κατέβαιναν από τα βουνά, μασκαρεμένοι για να μην τους αναγνωρίζουν οι Οθωμανοί.Ένα ταφικό τελετουργικό, πολύ παλαιότερο από την Τουρκοκρατία.
Η Μπούλα είναι μια νύφη.«Μπου» σημαίνει σφραγίζω. Μπούλα είναι αυτό που βγαίνει από το κουκούλι.
Μια αποκριάτικη μεταμφίεση.Το φάντασμα του νεκρού, στη νοητή πύλη του τάφου και του Κάτω Κόσμου.
Τη μάσκα τη φορούσαν για να μην τους καταλαβαίνουν οι Τούρκοι.Είναι νεκρική μάσκα. Ο νεκρός ανασταίνεται, αλλά κρατά ακόμα πάνω του τη νεκρότητα.
Μια γιορτινή φορεσιά για το γλέντι.Μια αμφίεση με πολύ βαθύτερη σημασία. Κάθε στοιχείο πάνω της συμβολίζει κάτι.
Ένας χορός στους δρόμους της πόλης.Μια πομπή με επτά στάσεις, που περνά τον ποταμό.
Η ΠΡΩΤΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ
Καμία άλλη μελέτη δεν εξηγεί το καθετί. Αυτή είναι η μόνη.
Η πρώτη ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη έρευνα για τις Μπούλες της Νάουσας. Εξηγεί κάθε κίνηση, κάθε στάση και κάθε στοιχείο της αμφίεσης.
Όλα είναι αλλιώς. Και ο Αλέξανδρος ζει, γιατί κάθε χρόνο αναβιώνει στους δρόμους της Νάουσας.
Η απόδειξη είναι στο βιβλίο →
ΞΕΡΑΤΕ;
Χορεύουμε, χωρίς να ξέρουμε γιατί.
- Γιατί σε κάθε γλέντι της Μακεδονίας πιανόμαστε σε κύκλο;
- Γιατί όλοι οι μακεδονικοί χοροί έχουν ένα αργό κι ένα γρήγορο μέρος;
Τα κάνουμε από παιδιά, σαν κάτι αυτονόητο. Δεν είναι τυχαία. Είναι η μνήμη μιας τελετουργίας πολύ παλαιότερης από εμάς.
ΤΟ ΕΘΙΜΟ
Το έθιμο «Μπούλες» της Νάουσας
Κάθε Αποκριά, με την ανατολή του ήλιου, ένα πανάρχαιο δρώμενο ζωντανεύει στους δρόμους της πόλης.
Ο ΓΡΙΦΟΣ
Ο πιο διάσημος νεκρός του αρχαίου κόσμου δεν έχει τάφο.
Στοιχεία από τον πρόλογο του βιβλίου.
Οι πηγές για την ταφή του γράφτηκαν περίπου τρεις αιώνες μετά. Οι περισσότερες αναζητήσεις κοιτάζουν την Αίγυπτο. Αυτό το βιβλίο κοιτάζει τη Μακεδονία.
Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Η μεγαλειώδης ταφή του τελέστηκε σύμφωνα με τις φαραωνικές ταφικές παραδόσεις.
Από Αιγυπτίους που συνόδευσαν τη σορό. Οι απόγονοί τους έμειναν στον τόπο και κράτησαν ζωντανή τη λατρεία. Η μελέτη στηρίζεται σε τρεις άξονες:
Οι προφορικοί μύθοι που σώθηκαν στην κεντρική Μακεδονία για το ταφικό και λατρευτικό γεγονός.
Οι υπαρκτές, τελούμενες ιεροπραξίες που αναβιώνουν κάθε χρόνο στην περιοχή.
Η βιωματική σχέση του συγγραφέα με τα τελούμενα, ως μυημένου στο δρώμενο.
Ο ΤΟΠΟΣ
Νάουσα. Πάνω στο τόξο Πέλλας και Αιγών.
- 3χλμΗ Σχολή του Αριστοτέλη στη Μίεζα, εκεί όπου μαθήτευσε ο Αλέξανδρος.
- 7χλμΟι μακεδονικοί τάφοι της Λευκάδιας: ο Τάφος των Ανθεμίων, ο Τάφος της Κρίσεως.
- 3εβδ.Διαρκεί το έθιμο, από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου ως την Καθαρά Δευτέρα.
- 1Το δρώμενο δεν συναντάται σε καμία άλλη περιοχή της κεντρικής Μακεδονίας αυτή την περίοδο.
Ο ΠΟΤΑΜΟΣ
Ο Νείλος της Νάουσας.
Αράπιτσα σημαίνει το ποτάμι της Αραπιάς, της Αιγύπτου. Πηγάζει από το Βέρμιο, 3,5 χλμ. δυτικά, και διασχίζει την πόλη.
Οι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι, όπως ο Νείλος διέσχιζε τον κόσμο των ζωντανών, ένας ποταμός διέσχιζε και τον Κάτω Κόσμο. Ο νεκρός έπρεπε να τον περάσει. Η πομπή περνά την Αράπιτσα.
ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ
Σύρε τη γραμμή. Νάουσα αριστερά, Αίγυπτος δεξιά.
Ο ΝΕΚΡΙΚΟΣ ΠΡΟΣΩΠΟΣ
Κερί, γύψος και ένα κεφάλι κόμπρας.
Η Μπούλα φορά τον «πρόσωπο», τη νεκρική μάσκα. Δηλώνει ότι, την ώρα που ανασταίνεται, κρατά ακόμα πάνω της τη νεκρότητα.
ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ
Η εντολή έγερσης των νεκρών από τον Κάτω Κόσμο.
Η Μπούλα εμφανίζεται στην πόρτα, στη νοητή πύλη του τάφου. Ντυμένη στα λευκά, με δύο μαύρα φτερά στην πλάτη. Κάποιος της δίνει την εντολή να σηκωθεί.
«Ω, ξύπνα! Έχεις λάβει το κεφάλι σου, τα οστά σου επανασυνδέθηκαν, τα μέλη σου ξαναενώθηκαν σε σένα. Διώξτε τη σκόνη.»
Ο Άνουβης στον νεκρό · Πυραμιδικά Κείμενα 654, όπως τα παραθέτει το βιβλίο
ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΑΣΗ
Η ανάδυση των νεκρών στο φως της ημέρας.
Οι πατινάδες αλλάζουν ρυθμό. Τα σπαθιά κοιτάζουν κάτω στον αργό ρυθμό και χτυπούν στον γρήγορο. Οι κυκλικοί χοροί στέκονται ακίνητοι. Η πομπή περνά από τον Άλλο Κόσμο και βγαίνει στα Αλώνια.
Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ
Επτά στάσεις. Ένα ποτάμι που περνούν δύο φορές.
Η πομπή κινείται κυκλικά μέσα στην πόλη και δεν περνά ποτέ δεύτερη φορά από τον ίδιο δρόμο. Με μία εξαίρεση.
- 1–3
Οι τρεις πρώτες στάσεις σχηματίζουν τρίγωνο
Σε σημεία όπου συναντιούνται τρεις δρόμοι. Μέσα στον χώρο που ορίζουν τα τέσσερα πλατάνια και το δέρμα του βουβαλιού.
- 4
Η πρώτη έξω από το πλαίσιο
Η τέταρτη στάση γίνεται στο δυτικό μέρος. Από εδώ και πέρα, καμία στάση δεν γίνεται μέσα στον ιερό χώρο.
- 5–6
Ο ποταμός, δύο φορές
Για την πέμπτη και την έκτη στάση η πομπή περνά δύο φορές την Αράπιτσα. Είναι το μόνο σημείο όπου περπατά τον ίδιο δρόμο προς δύο κατευθύνσεις. Η Βίβλος των Νεκρών έχει κάτι να πει γι' αυτό.
- 7
Η τελευταία στάση
Μετά την έβδομη στάση οι Μπούλες πορεύονται προς τη δύση, με τον ήλιο μπροστά τους να κρύβεται πίσω από το Βέρμιο.
- 8
Το τέλος της διαδρομής
Εκεί που καταλήγει η πομπή. Γιατί εκεί και γιατί προς τη δύση; Στο βιβλίο.
ΑΡΙΘΜΟΙ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΑ
Τίποτα στο δρώμενο δεν είναι τυχαίο.
Ο ιερός αριθμός τρία
Σε όλο το δρώμενο κυριαρχεί το τρία. Από τις τρεις πρώτες στάσεις, που σχηματίζουν τρίγωνο, ως τις τρεις γυναίκες της τελετουργίας.
Ο ιερός αριθμός επτά
Επτά στάσεις στη διαδρομή μέσα στην πόλη.
Ο ιερός αριθμός δώδεκα
Ο τρίτος αριθμός της τελετουργίας. Πού εμφανίζεται; Στο βιβλίο.
Ο ιερός κύκλος
Ένα δέρμα βουβαλιού ορίζει τον κυκλικό χώρο.
Το χρυσό τρίγωνο
Οι τρεις πρώτες στάσεις, και η Τετρακτύς.
Το ιερό τετράγωνο
Τέσσερα πλατάνια στις τέσσερις γωνίες.
Το πεντάγωνο
Ο χάρτης με τα πέντε σημεία, και η πεντάλφα.
Ο κύλινδρος
Το φουσέκι στον θώρακα της Μπούλας.
ΟΙ ΑΙΘΟΥΣΕΣ
Περιηγηθείτε στην έρευνα
Η Έρευνα
Η ιστορική υπόθεση και η διαπολιτισμική σύγκριση των ταφικών εθίμων.
ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ →Το έθιμο
Το κάλεσμα της αυγής, η έξοδος και η πομπή.
ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ →Ο μουσικός
Ο τελετάρχης με τον ζουρνά και το νταούλι.
ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ →
Η φορεσιά
Η μάσκα, τα ασημένια νομίσματα και ο κεφαλόδεσμος.
ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ →Η Νάουσα
Ο τόπος του εθίμου, στην καρδιά της αρχαίας Μακεδονίας.
ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ →
Φωτογραφίες
Στιγμές από το δρώμενο στους δρόμους της πόλης.
ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ →ΝΕΑ & ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
Από τη δουλειά του Κέντρου
Ο ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ
Δημήτριος Σιπητάνος. Μυημένος στο δρώμενο.
Γεννήθηκε τον Οκτώβριο του 1956 στη Νάουσα, από γηγενείς Μακεδόνες. Χορεύει από τα δώδεκα του χρόνια.
- 30χρόνια καταγραφής και μελέτης της πολιτιστικής κληρονομιάς της κεντρικής Μακεδονίας
- CIOFFμέλος, και συνδιοργανωτής διεθνών φεστιβάλ φολκλόρ
- Πυρσόςδάσκαλος χορού στον σύλλογο, με εμφανίσεις σε φεστιβάλ στην Ελλάδα και στο εξωτερικό
Το Alexandrian Culture Centre Research καταγράφει, μελετά και προβάλλει την πολιτιστική κληρονομιά της κεντρικής Μακεδονίας. Συγκρίνει τα αρχαία ταφικά έθιμα της Μακεδονίας και της Αιγύπτου με τις λαϊκές παραδόσεις που ζουν ακόμα, με αφετηρία τις Μπούλες της Νάουσας.
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ · ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΙΠΗΤΑΝΟΣ
Κάθε κεφάλαιο είναι σφραγισμένο.
Η Ανάδυση των Νεκρών στη Γη της Μακεδονίας. Η επιβίωση ενός αρχαίου ταφικού τελετουργικού στο έθιμο της Νάουσας.
Σπάσε μια σφραγίδα για να δεις από πού ξεκινά. Η συνέχεια είναι στις σελίδες.
ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΣΥΝΤΟΜΑ